De bushalte is direct naast de weg geplaatst. Aan een kant van het bushokje staat een hekje, bedoeld om te voorkomen dat mensen aan die kant bij het bushokje komen. Het is een simpele veiligheidsmaatregel: zo loop je niet het risico om per ongeluk op de weg te komen. De andere kant is open.
Dan zie ik een man aankomen. Hij kijkt naar het hekje, kijkt naar het bushokje, en klimt vervolgens bewust over het hekje heen.
Niet alleen gevaarlijk, maar in mijn ogen ook onnodig ingewikkeld. Twee, misschien drie stappen verder kan hij er heel gemakkelijk bij komen. Gewoon via de open kant. Zonder klauteren, zonder risico.
Het verbaast me steeds weer hoe mensen de kortste weg lijken te nemen, zonder dat dat ook echt zo is.
Waarom doen we dat?
Later die dag bleef het beeld bij me hangen. Waarom klim je over een hekje als je er net zo makkelijk omheen kunt lopen? Wat maakt dat we soms kiezen voor de moeilijkste route terwijl er een simpeler alternatief is?
Ik denk dat het te maken heeft met hoe we kijken. Die man zag het hekje en dacht waarschijnlijk: dit is de kortste afstand tussen mij en de bushalte. Rechtdoor. Geen omweg.
Maar hij zag niet dat die kortste afstand niet per se de makkelijkste route was. Hij nam niet de tijd om even te kijken of er misschien een betere manier was. Hij zag wat hij wilde zien: de rechte lijn.
En zo doen we dat vaker. In ons werk, in veranderprocessen, in hoe we met elkaar omgaan. We zien een doel en kiezen de route die het meest voor de hand lijkt te liggen. Rechtdoor. Snel. Efficiënt.
Maar vergeten daarbij te kijken of die route wel echt de slimste is.
Rechttoe rechtaan werkt niet altijd
In mijn werk met veranderprocessen zie ik dit patroon telkens terugkomen. Iemand heeft een goed idee, ziet wat er moet gebeuren, en wil het zo snel mogelijk realiseren. De kortste weg van a naar b.
Maar verandering werkt zelden zo. Er zijn mensen die mee moeten bewegen. Er zijn systemen die meespelen. Er zijn belangen die botsen. En als je daar geen rekening mee houdt, loop je vast.
Dan klim je over hekjes terwijl er een open deur naast je staat.
Ik sprak onlangs een manager die een nieuw werkproces wilde invoeren. Hij had alles uitgedacht, had een planning gemaakt, had de voordelen op een rijtje gezet. Alles klopte op papier.
Maar toen hij het wilde uitrollen, kwam hij nergens. Zijn team wilde niet mee. Er was weerstand, er waren vragen, er was twijfel. Hij begreep het niet. Het was toch logisch? Het was toch de beste manier?
Wat hij niet zag: hij had de kortste route gekozen volgens zijn eigen logica. Maar niet volgens die van zijn team. Hij had niet gekeken naar wat zij nodig hadden om mee te kunnen bewegen. Hij had niet geluisterd naar hun zorgen, hun vragen, hun ideeën.
Hij klom over het hekje terwijl er een open kant was. Hij had een paar stappen opzij kunnen zetten, het gesprek kunnen aangaan, kunnen vragen wat er speelde. Maar dat voelde als een omweg. En dus koos hij voor rechtdoor.
Het resultaat? Hij kwam wel bij zijn doel, maar het kostte hem veel meer energie, tijd en goodwill dan nodig was geweest.
Waarom kiezen we voor moeilijk?
Ik vraag me wel eens af waarom we dat doen. Waarom kiezen we zo vaak voor de moeilijke route terwijl er een makkelijkere is?
Ik denk dat het te maken heeft met onze aannames. We nemen aan dat de kortste afstand de beste route is. We nemen aan dat wat voor ons logisch is, ook voor anderen logisch moet zijn. We nemen aan dat we het wel zien als er een betere weg is.
Maar die aannames kloppen niet altijd.
Soms is een kleine omweg juist de snelste route. Soms kost het even tijd om te kijken wat er speelt voordat je in actie komt. Soms levert een gesprek meer op dan een plan.
En soms sta je zo gefocust op je doel dat je niet meer ziet wat er om je heen gebeurt. Dat je over hekjes klimt terwijl er een open deur naast je staat.
De kunst van het vertragen
Wat die man bij de bushalte nodig had, was een moment van vertragen. Even stoppen, even kijken, even checken of er misschien een betere manier was.
Dat geldt ook voor veranderprocessen. De kunst is om niet meteen in actie te schieten, maar eerst te kijken. Wat speelt er? Wie heeft er invloed? Wat hebben mensen nodig om mee te kunnen bewegen? Dat voelt misschien als een omweg. Alsof je tijd verliest. Maar in de praktijk win je er juist tijd mee. Want als je het goed doet, hoef je niet steeds opnieuw te beginnen. Dan neem je mensen mee in plaats van ze achter je aan te slepen.
Ik leerde dit zelf ook pas na veel trial and error. Ik was iemand die zich super verantwoordelijk voelde, die snel wilde bewegen, die resultaat wilde boeken. En ik botste regelmatig op weerstand, op mensen die niet meewilden, op plannen die niet van de grond kwamen. Tot ik besefte dat ik over hekjes klom terwijl er open deuren waren. Dat ik zo gefocust was op mijn doel dat ik niet meer zag wat er om me heen gebeurde.
Toen ik leerde vertragen, veranderde alles. Ik nam de tijd om te luisteren. Om te vragen wat mensen nodig hadden. Om te kijken waar de open deuren waren in plaats van over hekjes te klimmen.
En ja, soms voelde dat als een omweg. Maar het leverde me uiteindelijk veel meer op. Meer draagvlak, meer verbinding, meer duurzame verandering.
Kijk voordat je klimt
Die man bij de bushalte had waarschijnlijk niet eens in de gaten dat hij een omweg maakte. Hij zag het hekje, zag zijn doel, en ging ervoor. Zonder erbij na te denken. En zo doen we dat allemaal wel eens. We zien wat we willen bereiken en gaan ervoor. Zonder te checken of de route die we kiezen wel de beste is. Zonder te kijken of er misschien een makkelijkere weg is.
Maar wat als we even zouden vertragen? Wat als we even zouden kijken voordat we klimmen? Wat als we ons zouden afvragen: is dit echt de slimste route, of neem ik alleen aan dat het zo is? Die vragen kunnen het verschil maken tussen een uitputtende klim over een hekje en een ontspannen wandeling door een open deur.
Tussen vasthouden aan je eigen logica en meebewegen met wat er speelt. Tussen een verandering die vastloopt en een verandering die beklijft.
De volgende keer dat je een hekje ziet
De volgende keer dat je een hekje ziet in je werk, in je team, in je veranderproces, stel jezelf dan deze vraag: moet ik hier echt overheen klimmen, of is er een open deur die ik niet zie?
Want vaak is die er wel. Je moet alleen even de tijd nemen om te kijken.
En ja, dat voelt misschien als een omweg. Maar het is de kortste weg naar waar je echt naartoe wilt.