Het is 04.00 uur als ik wakker schrik. Mijn hoofd voelt meteen vol, alsof er een hele vergadering aan de gang is waar ik niet voor ben uitgenodigd. Ik probeer het nog even: ogen dicht, diep ademhalen, tot tien tellen. Maar na vier keer opnieuw beginnen, geef ik het op. Mijn gedachten blijven maar rondjes draaien. Overdag heb ik daar zelden last van, dan voelt het alsof ik tenminste íets kan doen. Maar midden in de nacht, als alles stil is, lijken kleine dingen ineens reusachtig groot en lijk ik nergens invloed op te hebben.
Er is een mooie Zweedse uitdrukking: “Piekeren geeft aan een klein ding een grote schaduw.” En zo voelt het precies. Wat overdag een mug is, wordt ’s nachts een olifant. Ik weet inmiddels dat blijven liggen geen zin heeft. Dus sta ik op, zet een kop thee en pak een boek. Even iets doen, hoe klein ook, om de cirkel te doorbreken. Meestal lukt het dan wel om weer in slaap te vallen. Ook dat is wel eens anders geweest, maar wijsheid komt met de jaren (en een beetje zelfkennis).
Wat mij steeds weer opvalt, is hoe groot het verschil is tussen het gevoel van machteloosheid en het besef dat je wél invloed hebt. Piekeren is het ultieme voorbeeld van je machteloos voelen: je gedachten gaan met je aan de haal, je hebt het idee dat je vastzit. Maar zodra je een kleine actie onderneemt – opstaan, thee zetten, een bladzijde lezen – verandert er iets. Je pakt de regie terug, hoe klein ook.
En dat geldt niet alleen voor slapeloze nachten, maar net zo goed voor verandervraagstukken op je werk. Ik zie het vaak bij mensen die midden in een verandertraject zitten. Je hebt een goed idee, je ziet wat er nodig is, maar het systeem lijkt log en onwrikbaar. Collega’s zijn moe van eerdere pogingen, de werkdruk is hoog, en je vraagt je af: heeft het eigenlijk wel zin wat ik doe?
Het antwoord is: ja, je invloed is vaak veel groter dan je denkt. Alleen voelt het niet altijd zo. Vooral als je gewend bent te kijken naar alles wat buiten jouw macht ligt – het beleid, de cultuur, de besluitvorming. Maar er is altijd een cirkel van invloed. Soms is die klein, soms verrassend groot. En het mooie is: als je die cirkel actief gebruikt, wordt hij vanzelf groter.
Hoe kun je dat doen?
Een paar dingen die mij (en de mensen met wie ik werk) helpen:
1. Begin klein, maar begin wel.
Wacht niet tot je het hele systeem hebt veranderd. Kijk waar je vandaag een verschil kunt maken, al is het maar in één overleg, één gesprek of één procedure. Kleine acties hebben vaak een groter effect dan je denkt.
2. Stel vragen in plaats van aannames te doen.
We zijn geneigd te denken dat “het toch niet kan” of “dat ze toch niet luisteren”. Maar wat gebeurt er als je gewoon vraagt: “Wat zou er wél kunnen?” of “Wat heb jij nodig om mee te doen?” Nieuwsgierigheid opent deuren die anders dicht blijven.
3. Deel je worsteling.
Ik moet tot mijn schande bekennen dat ik dit zelf ook niet altijd makkelijk vind. Maar zodra ik mijn twijfel of frustratie deel met collega’s, merk ik dat ik niet de enige ben. Dat geeft lucht – en vaak ook nieuwe ideeën.
4. Vier kleine successen.
We zijn geneigd alleen grote resultaten te zien als “echt” succes. Maar elke stap vooruit, hoe klein ook, is het waard om bij stil te staan. Het motiveert niet alleen jezelf, maar ook je team.
5. Herken je eigen invloed.
Maak eens een lijstje van situaties waarin je dacht dat je geen invloed had, maar waarin je – achteraf gezien – toch iets in beweging hebt gezet. Je zult verbaasd zijn hoe vaak dat gebeurt.
Het klinkt misschien simpel, maar het vraagt oefening. Net als ’s nachts opstaan om het piekeren te doorbreken, vraagt het lef om in je werk te kiezen voor actie, hoe klein ook. Maar ik weet uit ervaring: het werkt. En het geeft energie, juist als je het gevoel hebt dat alles vastzit.
Dus, waar kun jij vandaag een kleine actie nemen? Welke schaduw kun je verkleinen door het licht van je eigen invloed erop te laten schijnen?
Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen. Waar heb jij gemerkt dat je meer invloed had dan je dacht? Of loop je juist vast en wil je eens sparren over wat er mogelijk is? Neem gerust contact – ik denk graag met je mee. Want samen kom je altijd verder dan alleen.