Over triggers, regels en de kracht van zelfreflectie
“Wat zijn jouw triggers?” vroeg mijn tafelgenoot. We zaten aan de koffie, midden in een gesprek over die momenten waarop iemand iets zegt of doet dat botst met je waarden of overtuigingen — en voordat je het weet reageer je op een manier die niet helpt.
Ik dacht na. Mijn twee meest voorkomende triggers in mijn werk zijn simpel te benoemen: “Ik ben nou eenmaal zo” en “Dit zijn nou eenmaal de regels.”
“Ik ben nou eenmaal zo”
Ik hoor het regelmatig. In teams, in gesprekken, in verandertrajecten. En elke keer voel ik iets in me opkomen — een mengeling van frustratie en verdriet. Want wat ik hoor is: ik geef op. Ik zie geen mogelijkheid om te veranderen.
Maar mensen zijn niet statisch. We kunnen groeien, leren, veranderen. “Ik ben nou eenmaal zo” sluit die deur. Het maakt van jezelf een vaststaand gegeven in plaats van een werk in uitvoering.
Ik herinner me een teamleider die zei: “Ik ben nou eenmaal direct. Mensen moeten daar maar tegen kunnen.” Directheid kan een kracht zijn — maar hier was het een excuus om niet te kijken naar de impact van haar woorden, naar hoe haar team reageerde.
Pas toen ze bereid was te onderzoeken wat er achter die directheid zat — een angst om niet serieus genomen te worden, een overtuiging dat zachtheid zwakte was — kon ze groeien. Ze leerde dat je direct kunt zijn én aardig. Duidelijk én ruimte gevend.
Maar dat begon pas toen ze stopte met zeggen: “Ik ben nou eenmaal zo.”
“Dit zijn nou eenmaal de regels”
Regels geven houvast, structuur, duidelijkheid. Maar ze kunnen ook een gevangenis worden. Als je ze blindelings volgt, zonder na te denken over waarom ze er zijn, of ze nog kloppen, of ze in deze situatie zinvol zijn — dan word je een uitvoerder in plaats van een denkend mens.
Een medewerker bij een gemeente zei: “Ik kan deze burger niet helpen, want dit zijn nou eenmaal de regels.” Ik vroeg: “Waarom is die regel er?”
“Dat weet ik eigenlijk niet.”
“En wat zou er gebeuren als je hem niet zou volgen?”
“Dat weet ik ook niet.”
Stilte.
Regels zijn gemaakt door mensen. En mensen maken fouten. Regels kunnen verouderd zijn, contraproductief, of gewoon niet passend. Als je ze niet bevraagt, geef je je autonomie weg. Dan laat je de regel over je denken.
De betekenis die je geeft, bepaalt je gedrag
Hier zit de kern. De betekenis die je geeft aan taal, ervaringen en regels bepaalt je gedrag.
“Ik ben nou eenmaal zo” wordt dan: “Dit is hoe ik nu reageer. Maar ik kan leren om het anders te doen.”
“Dit zijn nou eenmaal de regels” wordt dan: “Deze regel is er om een reden. Maar past die reden nog bij deze situatie?”
Die verschuiving maakt alle verschil. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het ruimte geeft om te kiezen.
Waarom triggers juist leerzaam zijn
Mijn tafelgenoot knikte. “Dus jouw triggers zijn allebei over vastzitten?” Ja. Precies. Over mensen die zichzelf vastzetten in een identiteit of een systeem. Die niet meer kijken naar wat mogelijk is, maar alleen naar wat is.
Maar hier is het mooie: triggers zijn informatie. Elke keer dat ik getriggerd word, leer ik iets over mezelf. Over wat ik belangrijk vind. Vaak zit er een waarde onder — iets wat ik wil beschermen. In mijn geval: autonomie, groei, de overtuiging dat mensen meer zijn dan hun patronen.
Wat zijn jouw triggers?
Ik daag je uit om dezelfde vraag aan jezelf te stellen. Wat triggert jou in je werk? In verandertrajecten? In gesprekken met collega’s of leidinggevenden?
Niet om jezelf te veroordelen — maar om te onderzoeken: wat zegt dit over mij? Wat vind ik belangrijk? Wat wil ik beschermen?
Triggers zijn niet zwak. Ze zijn niet iets om weg te duwen. Als je ernaar kijkt met nieuwsgierigheid in plaats van oordeel, leer je jezelf beter kennen.
Tot slot
We hebben allemaal triggers. Dat is niet zwak. Dat is menselijk. Maar wat je ermee doet, bepaalt of ze je in de weg zitten of je helpen groeien.
Onderzoek ze. Met nieuwsgierigheid. Met mildheid. Gebruik ze niet als excuus, maar als kompas.
Want de betekenis die je geeft aan taal, ervaringen en regels bepaalt je gedrag. En als je die betekenis kunt veranderen, kun je ook je gedrag veranderen.
En dat is precies waar verandering begint.