`Ik sta voor de ongelijke brug in de gymzaal. De geur van boenwas en zwetende sportshirts hangt in de lucht. Mijn handen zijn klam, mijn hart bonkt in mijn borst. De gymlerares kijkt me streng aan en zegt: “Jij mag nu op de onderste brug gaan staan, dan spring je naar de hogere brug en slingert jezelf naar beneden.” Alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Ik voel de ogen van de andere meisjes in mijn rug prikken. Alles in mij schreeuwt NEE. Mijn lijf, mijn hoofd, zelfs mijn kleine teen – ze zijn het roerend eens: dit ga ik niet doen.
En toch is het spannend om dat hardop te zeggen. Want ik ben opgegroeid met het idee dat je luistert naar mensen met autoriteit. Dat je doet wat er van je gevraagd wordt, zeker als het de bedoeling is dat je er iets van leert. Maar deze keer lukt het niet. Mijn stem klinkt wat hoger dan normaal als ik zeg: “Dat ga ik niet doen. Daar is mijn lijf niet geschikt voor en ik wil het ook niet.” De gymlerares kijkt me aan alsof ik zojuist heb voorgesteld om de gymzaal te verbouwen tot discotheek. Ze probeert me nog over te halen, maar ik blijf bij mijn punt. Tot mijn verbazing sluiten er steeds meer meisjes achter me aan. Een kleine revolutie in de gymzaal. En ik voel me, ondanks de spanning, een beetje trots.
Het is een moment dat me altijd is bijgebleven. Niet omdat ik zo’n held was – ik stond te trillen op mijn benen – maar omdat ik voor het eerst echt voelde hoe krachtig het is om voor jezelf op te komen. Ook (of misschien juist) als iemand met meer macht of ervaring je iets anders probeert te laten doen.
En eerlijk is eerlijk: in mijn werk kom ik die bruggen nog steeds tegen. Ze zien er alleen anders uit. Het zijn vergaderingen waarin iemand met veel overtuiging vertelt dat “het nu eenmaal zo hoort”. Of verandertrajecten waarin de directie een richting bepaalt waar niemand zich in kan vinden, maar waar toch van iedereen wordt verwacht dat ze enthousiast meedoen. Je kent het vast wel: dat knagende gevoel dat je iets moet doen waar je niet achter staat, maar dat je toch je mond houdt omdat het nu eenmaal de baas, de manager, of de expert is die het zegt.
Maar weet je wat ik heb geleerd? Dat het juist in die situaties belangrijk is om je eigen stem te laten horen. Niet schreeuwend, niet met de hakken in het zand, maar wel duidelijk. Want als jij niet aangeeft waar jouw grenzen liggen, wie doet het dan wel? En als jij je aanpast aan iets wat niet klopt voor jou, dan geef je anderen het signaal dat het oké is om over grenzen heen te gaan. Terwijl verandering – echte, duurzame verandering – juist begint bij mensen die het lef hebben om te zeggen: “Tot hier en niet verder. Dit past niet bij mij, en ik denk dat het anders kan.”
Het vraagt moed om dat te doen. Zeker als je gewend bent om je aan te passen, of als je bang bent dat je de enige bent die het zo voelt. Maar vaak blijkt dat er meer mensen zijn die hetzelfde denken, maar wachten tot iemand het voortouw neemt. Net als in die gymzaal. Soms is één stem genoeg om een beweging op gang te brengen.
Dus als je merkt dat je in een situatie zit waarin je het gevoel hebt dat je over je eigen grens heen moet stappen – of dat nu op je werk is, in een projectgroep, of tijdens een verandertraject – sta dan even stil. Voel wat er in je lijf gebeurt. Stel jezelf de vraag: “Wil ik dit echt? Past dit bij mij?” En als het antwoord nee is, durf dat dan uit te spreken. Je hoeft niet meteen de hele organisatie te veranderen. Maar door jouw grens aan te geven, maak je ruimte voor een eerlijker gesprek. En wie weet, misschien inspireer je anderen om hetzelfde te doen.
Ik gun je het lef om voor jezelf op te komen, ook als dat spannend is. Want juist daar begint echte verandering. Niet bij het volgen van de regels omdat het nu eenmaal zo hoort, maar bij het trouw blijven aan wat voor jou klopt.
Herken je dit soort situaties en wil je oefenen met het aangeven van je grenzen, ook als de druk groot is? Of zoek je praktische handvatten om anderen daarin mee te nemen? Neem gerust contact op. Ik denk graag met je mee. Want samen kom je verder, ook over die lastige bruggen.