“Waarom zijn ze zo negatief? Ik heb al van alles geprobeerd, maar ze willen gewoon niet accepteren dat de verandering nodig is.”
Ik hoor het vaak. Die frustratie in iemands stem. Die machteloosheid. Iemand die echt gelooft in een verandering, die er alles aan doet om anderen mee te krijgen, maar keer op keer tegen een muur aanloopt.
“En wat doet dat met jou?” vraag ik.
“Het voelt als een mislukking. Het is mijn verantwoordelijkheid dat dit wordt geïmplementeerd, maar zo komen we niet verder.”
Ik herken het. Die zware last die je op je schouders voelt. Het idee dat als anderen niet meegaan, jij gefaald hebt. Dat jij niet overtuigend genoeg was, niet enthousiast genoeg, niet helder genoeg in je verhaal.
“Je weet toch wel dat dit niets over jou zegt?” zeg ik.
Stilte. Even.
“Weerstand is iets van de ander en komt voort uit patronen bij de ander. Het is jouw verantwoordelijkheid om dat te onderzoeken. Niet om het weg te nemen, niet om het te doorbreken, maar om het te begrijpen.”
Mensen die in de weerstand zitten veranderen niet door overtuigen en enthousiasme. Ze willen dat je naar ze luistert en iets doet met datgene waar ze bang voor zijn.
Dit gesprek? Dit is zo herkenbaar. De meest gestelde vraag die ik krijg is: “Hoe ga ik om met weerstand?” En eerlijk gezegd had ik dit gesprek zelf vijftien jaar geleden ook kunnen voeren.
Weerstand als vijand
Ik weet nog goed hoe het voelde. Als projectleider, als manager, als iemand die vooropliep in verandertrajecten. Ik zag wat er moest gebeuren. Ik wist waarom het belangrijk was. En ik wilde niets liever dan dat iedereen dat ook zou zien.
Maar dan kwam de weerstand. Mensen die twijfelden. Die vragen stelden. Die zeiden: “Dit werkt niet” of “Dit past niet bij ons” of “We hebben dit al eerder geprobeerd en toen mislukte het ook.”
En wat deed ik? Ik probeerde ze te overtuigen. Met feiten, met enthousiasme, met voorbeelden van andere organisaties waar het wél werkte. Ik zette alles op alles om ze over de streep te trekken.
Maar hoe harder ik duwde, hoe steviger de weerstand werd.
Ik zag weerstand als iets wat ik moest overwinnen. Als een obstakel dat in de weg stond van de verandering. Als iets negatiefs dat mensen moesten loslaten. En daarmee maakte ik het alleen maar erger.
Weerstand als informatie
Wat ik toen niet begreep, maar nu wel, is dat weerstand geen vijand is. Het is informatie.
Mensen die in de weerstand zitten doen dat niet om dwars te zijn. Ze doen dat omdat er iets is wat hen tegenhoudt. Iets wat hen bang maakt. Iets wat zij vrezen te verliezen.
Misschien hebben ze eerder meegemaakt dat een verandering mislukte en willen ze niet nóg een keer hun tijd en energie steken in iets wat uiteindelijk toch op niets uitloopt.
Misschien voelen ze zich niet gehoord in het proces en hebben ze het gevoel dat er weer iets van bovenaf wordt opgelegd.
Misschien zijn ze bang dat ze hun expertise kwijtraken, hun positie, hun zekerheid.
Of misschien begrijpen ze simpelweg niet waarom deze verandering nodig is en voelt het als zoveelste hype die wel weer overwaait.
Al die redenen zijn valide. En zolang je die niet begrijpt, kun je overtuigen wat je wilt – het zal niet werken.
Luisteren in plaats van overtuigen
Ik herinner me een situatie waarin een team fel tegen een nieuwe werkwijze was. Ik had alle argumenten op een rijtje. Ik had voorbeelden. Ik had enthousiasme. Maar het hielp niet.
Tot ik stopte met praten en begon met luisteren.
“Waar zijn jullie bang voor?” vroeg ik.
En toen kwam het. De angst om controle te verliezen. De angst dat hun jarenlange ervaring niet meer zou tellen. De angst dat ze het niet zouden kunnen, dat ze te oud waren om nog iets nieuws te leren.
Dat had niets te maken met de verandering zelf. Dat had te maken met wat zij dachten dat de verandering voor hen zou betekenen.
Pas toen ik dat begreep, kon ik iets doen. Niet door ze te overtuigen dat hun angst onterecht was, maar door ruimte te maken voor die angst. Door te erkennen dat het logisch is dat je twijfelt als je iets nieuws moet leren. Door samen te kijken naar hoe we die expertise juist konden inzetten in het nieuwe systeem.
Langzaam kantelde de weerstand. Niet omdat ik ze overtuigde, maar omdat ze zich gehoord voelden. Omdat ze invloed kregen op hoe de verandering vorm kreeg. Omdat ze zelf eigenaar werden in plaats van uitvoerder.
Jouw verantwoordelijkheid
Als je een verandering wilt doorvoeren, is het niet jouw verantwoordelijkheid om iedereen enthousiast te krijgen. Het is niet jouw verantwoordelijkheid om alle weerstand weg te nemen.
Het is wel jouw verantwoordelijkheid om te onderzoeken waar die weerstand vandaan komt. Om te luisteren. Om te begrijpen wat mensen nodig hebben om mee te kunnen bewegen.
Dat betekent niet dat je alles moet oplossen. Dat betekent niet dat je het iedereen naar de zin moet maken. Maar het betekent wel dat je weerstand serieus neemt in plaats van het te zien als iets wat overwonnen moet worden.
Want pas als mensen zich gehoord voelen, kunnen ze meebewegen. Pas als ze invloed hebben op het proces, worden ze eigenaar. En pas dan krijg je een verandering die écht beklijft.
En jij?
Hoe ga jij om met weerstand? Zie je het als iets wat je moet doorbreken? Of als informatie die je verder helpt?
Ik weet uit ervaring: het is niet makkelijk om te stoppen met overtuigen en te beginnen met luisteren. Het voelt kwetsbaar. Het voelt alsof je de controle verliest. Maar juist door die controle los te laten, krijg je anderen mee.
Probeer het eens. De volgende keer dat je weerstand tegenkomt, stel dan de vraag: “Waar ben je bang voor?” En luister. Echt luisteren. Zonder meteen een oplossing te willen geven.
Je zult versteld staan van wat er gebeurt.
Workshop
Weerstand is een natuurlijke reactie op verandering, spanning of ongemak. Het is gedrag dat mensen vertonen als zij zich bedreigd, niet gehoord of begrepen voelen. Maar weerstand is vaak ook een uiting van betrokkenheid. Wanneer weerstand op de juiste manier wordt ontvangen kan het heel waardevol zijn en de verandering weer in beweging zetten.
In de interactieve workshop Weerstand als kracht nemen we deelnemers mee in de betekenis van weerstand bij veranderprocessen. We ervaren, aan de hand van praktijkvoorbeelden en ervaringen, naar de valkuilen en mogelijkheden om met weerstand om te gaan. We doorbreken vaste patronen die frustratie oproepen en ervaren wat een andere aanpak kan betekenen om weerstand te doorbreken.
Op 8 oktober geef ik een workshop over dit thema, op een mooie locatie in Utrecht. Meer weten of je aanmelden? Klik op deze link. Hopelijk zie ik je op 8 oktober!