Ik sta voor de wasmachine en staar naar de rode lampjes die knipperen. Weer een storing. Dit is de derde keer deze maand. Ik zucht, pak mijn telefoon en google: “wasmachine storing code E23”. Vijf minuten later heb ik de machine gereset, het filter schoongemaakt en draait hij weer. Opgelost. Of toch niet?
Want een week later gebeurt het weer. En weer. En elke keer doe ik hetzelfde: resetten, filter schoonmaken, doordraaien. Tot iemand vraagt: “Heb je al gekeken of de afvoer niet verstopt zit?” Ik kijk hem aan. De afvoer? Daar had ik nog niet aan gedacht. Ik was zo bezig met het oplossen van het directe probleem dat ik niet eens meer nadacht over wat er écht aan de hand was.
En dat is precies wat ik ook zie gebeuren in organisaties die met veranderingen bezig zijn.
Er is een probleem. De wachtlijsten in de zorg lopen op. De werkdruk is te hoog. Medewerkers vallen uit. Inwoners klagen over de bereikbaarheid van de gemeente. En wat doen we? We gooien er een oplossing tegenaan. Een extra medewerker. Een nieuw systeem. Een werkgroep. Een pilot. En even lijkt het te werken. De lampjes houden op met knipperen.
Maar een paar maanden later begint het weer. De wachtlijsten groeien opnieuw. De werkdruk is nog steeds te hoog. En die extra medewerker? Die is inmiddels ook uitgevallen.
Want we hebben symptomen bestreden in plaats van naar de kern te kijken. We hebben het filter schoongemaakt, maar niet gekeken naar de verstopte afvoer.
Ik herken het ook bij mezelf. Jaren geleden werkte ik in een organisatie waar we constant brandjes aan het blussen waren. Een cliënt die klaagde, een collega die het niet meer aankon, een deadline die niet gehaald werd. En elke keer sprongen we in actie. We losten het op. We regelden het. We draaiden overuren. Tot ik op een dag thuiskwam en dacht: “Wanneer heb jij voor het laatst écht nagedacht over wat er aan de hand is?”
Symptoombestrijding voelt als actie. Het geeft het gevoel dat je bezig bent, dat je iets doet. En dat is ook begrijpelijk. Want stilstaan bij de kern, bij wat er werkelijk speelt, dat vraagt tijd. En tijd hebben we niet. Of denken we niet te hebben.
Maar wat als we die tijd wel nemen? Wat als we niet meteen het filter schoonmaken, maar eerst even kijken waar het water naartoe stroomt? Wat als we niet meteen een nieuwe medewerker aannemen, maar eerst vragen: waarom loopt de werkdruk eigenlijk op? Wat als we niet meteen een nieuw systeem implementeren, maar eerst onderzoeken waarom het huidige systeem niet werkt?
Ik zeg niet dat symptoombestrijding nooit nodig is. Soms moet je gewoon dat filter schoonmaken om door te kunnen. Maar als je alleen maar symptomen bestrijdt, blijf je in een vicieuze cirkel draaien. En uiteindelijk raakt iedereen uitgeput.
Echte verandering begint met nieuwsgierigheid. Met de vraag: wat speelt hier eigenlijk? Niet vanuit oordeel, maar vanuit oprechte interesse. En dat vraagt moed. Want als je die vraag stelt, kom je soms uit bij ongemakkelijke antwoorden. Bij patronen die al jaren bestaan. Bij systemen die niet meer werken maar waar iedereen aan gewend is. Bij de manier waarop we altijd hebben gedaan omdat we het altijd zo hebben gedaan.
Mijn wasmachine werkt trouwens weer. De afvoer zat inderdaad verstopt. Ik heb hem laten maken en sindsdien geen last meer gehad. Het kostte meer tijd en moeite dan het zoveelste filter schoonmaken. Maar ik hoef nu niet meer elke week met die knipperende lampjes te dealen.
En dat is wat ik ook gun aan iedereen die bezig is met veranderingen in hun organisatie. Dat je de ruimte neemt om verder te kijken dan de symptomen. Dat je durft te vragen wat er werkelijk speelt. En dat je dan samen met je team, je collega’s, je organisatie, op zoek gaat naar de verstopte afvoer.
Want pas dan kun je écht iets veranderen.
Herken je dit? Loop je ook vast in het steeds weer oplossen van dezelfde problemen? Ik ga graag met je in gesprek. Stuur me gerust een berichtje of mail naar patricia@bteken.nl.